Program Nasıl Kırılır?

Program kırmak, cracker'lık bilgisayar programlarındaki lisans haklarının aşırıya kaçması, BSA (Business Software Allience)' nın aşırı baskılarıyla ve Microsoft'un tekelini daha fazla yaymasıyla ivme kazandı. Günümüzde piyasaya yeni çıkan programların bir kaç gün içerisindekırılıp crack patch'inin internete konulduğunu görüyoruz. Program kırabilmek için programcılıktan biraz anlamak gerekiyor. Özellikle dongle adı verilen donanımla korunan

programları kırmak istiyorsanız (Cevirmen gibi) mutlaka Assembly bilmeniz gerekecek..

Başlangıç için gereksinimleriniz: 

W32Dasm 8.5 veya daha yukarısı.

Hacker's View 5.24

Norton Commander ya da Windows Commander.

Turbo Pascal 7.0

TASM ve TLINK 3.0

Bu programları internette pek çok yerden bulabilirsiniz. Bulamadığınız programları benden e-posta'yla isteyebilirsiniz..

Programlarımızı bulduktan sonra ilk programımızı kırabiliriz. İlk programımız Quick View Plus.Bu program windows 95 altında çalışıyor ve herhangi bir dosyanın göstericisine ihtiyaç duymadan dosyanın içeriğini görmenizi sağlıyor. Programın shareware sürümünü internetten bulabilirsiniz. Anlatacağımız yolları takip ederek de programı lisanslı hale getirebilirsiniz.(İlk örnek biraz karışık gelebilir ama örneklerimizi arttırdıkça siz de pek çok programı

kenidniz kırabileceksiniz)

1- QVP dizinindeki Order32.Exe dosyasını çalıştırın. 

2- $49 Single user license seceneğini seçin. (İsterseniz $59 seçeneğini de seçebilirsiniz).Daha sonra Unlock By phone seçeneğini seçin.

3- Herhangi bir uyduruk numara girin. Hata mesajı gelecek (çok ballı değilseniz tabii ki :)) Daha sonra programı kapatın.

4- Norton Commander programını çalıştırıp QVP dizinine girin. ORDER32.EXE dosyasını ORDER32.EXX

şeklinde bir kopyasını alın. Başka bir dizine de aynı dosyayı 1.EXE adıyla kopyalayın. 

(Bu dosyayı W32DASM ile açacağız)

5- W32 dissasembler programını kullanarak 1.EXE dosyasını assembly kodlarına çevirin. (Birazcık zaman alıcı bir işlem)

6- Çevirdikten sonra STRING DATA REFERENCE (SDR) seçeneğini seçerek "You have entered 

an incorrect code. Please check your entry" mesajını aratın. 

7- SDR penceresini kapattığınızda aynı kısmın hexadesimal kodlarını göreceksiniz. 

* Possible reference to String Resource ID=00041: "You have entered...

:004049F8 6A29 push 00000029

:004049FA FF353CCE4000 push dword ptr [0040CE3C]

8- Bu mesajın bir üst satırında mutlaka bir karşılaştırma yapılmalıdır. (Girilen kodu karşılaştır. Eğer yoksa hata mesajı ver. Varsa farklı bir yere dallan program mantığı).

Assembly'de karşılaştırma CMP, JNE, JZ, TEST komutlarıyla yapılır. Bu komutlardan birini muhtemelen göreceksiniz. Bu program için bir üst satır:

:004049CD 755A jne 00404A29

* Possible reference to String Resource ID=00032: "You must select...

:004049CF 6A20 push 00000020

...

...

* Possible reference to String Resource ID=00040: "Unlock Error"

9- Bu aşamada programa kod yanlış girildiğinde program nereye dallanıyor onu bulacağız. Bir deneme yapıp jne komutunu tam tersi olan je komutuyla değiştirebiliriz. (Hatırlatma: JNE komutu Jump Not Equal; Eğer eşit değilse dallan anlamına gelen komuttur. JE is Jump Equal yani eşitse dallan anlamına gelen komuttur.) Bu değiştirmeyle yanlış bir kod girildiğinde doğru girilen yere göndermiş oluyoruz. 

10- Kaydedip çıktıktan sonra Hackers View programını HIEW ORDER32.EXE komut satırıyla 

çalıştırdıktan sonra F4 tuşuyla tümünü seçin. DECODE MODE (ASM) seçeneğini seçin, F5 tuşuyla

arama moduna geçip 3DCD stringini aratın . Şunun gibi bir program bloğu göreceksiniz:

(Hatırlatma: 3DCD JNE komutunun Opkodudur.)

00003DCD: 755A jne 000003E29

00003DCF: 6A20 push 020

00003DD1: FF15 call w,[di]

11- F3 tuşuna basıp değiştirme moduna geçin. 74 yazın ve değiştirin. (Böylece 75 kodunu 74'le değiştirimiş olacağız). F9 tuşuna basarak değşiklşkleri kaydedip HIEW'den çıkın. 

12- Şimdi yeniden Quick View Plus programına girerek programı lisanslı hale getirmek için rastgele bir kod girin. Girdiğiniz kod ne olursa olsun program lisanslanacaktır. İlk program kırma tecrübenizi de böylece yaşamış olacaksınız. (Hatırlatma: Tabii programı kırdıktan sonra doğru seri numarası girerseniz program hatalı kod girdiniz alanına dallanacağı için lisanslı hale gelmeyecektir:))

Demek ki illaki programların seri numaralarını sağdan soldan aramak yerine kendimiz de basit birkaç işlemle kırabiliyormuşuz. Diğer lisans numarası isteyen programlarda da deneyin.Muhetemelen başarılı olacaksınız. Başarılı kırmalar..

NOT: Programların direkt içerikleriyle oynadığınız için programlar çalışmaz hale gelebilir. Yanlış bir döngüye girebilir ya da yanlış bir dallanma yapıp bilgisayarınızı kilitleyebilir. Onun için üzerinde oynamadan önce mutlaka programın bir kopyasını almanızı öneririm.

KrefNet Guvenlik Acıgı

'/' Uygulamasında Sunucu Hatası.

Uzak sunucu hata döndürdü: (404) Bulunamadı.

Açıklama: Geçerli web isteği yürütülürken işlenmemiş özel durum oluştu. Lütfen hata ve kod içinde kaynaklandığı yer hakkında daha fazla bilgi almak için yığın izlemesini gözden geçirin. 

Özel Durum Ayrıntıları: System.Net.WebException: Uzak sunucu hata döndürdü: (404) Bulunamadı.

Kaynak Hatası: 

Satır 1070:                prefix = seciliresim.Substring(seciliresim.LastIndexOf('.') + 1);

Satır 1071:                var oo = new WebClient();

Satır 1072:                Stream strm = oo.OpenRead(seciliresim);

Satır 1073:                oo.BaseAddress = seciliresim;

Satır 1074:

Kaynak Dosya: d:\WEBSITES\Kref.net\wucAktiviteler.ascx.cs    Satır: 1072 

Yığın İzleme: 

[WebException: Uzak sunucu hata döndürdü: (404) Bulunamadı.]

   System.Net.WebClient.OpenRead(Uri address) +641

   wucAktiviteler.btnVideoKayit_Click(Object sender, EventArgs e) in d:\WEBSITES\Kref.net\wucAktiviteler.ascx.cs:1072

   System.Web.UI.WebControls.Button.OnClick(EventArgs e) +115

   System.Web.UI.WebControls.Button.RaisePostBackEvent(String eventArgument) +140

   System.Web.UI.Page.RaisePostBackEvent(IPostBackEventHandler sourceControl, String eventArgument) +29

   System.Web.UI.Page.ProcessRequestMain(Boolean includeStagesBeforeAsyncPoint, Boolean includeStagesAfterAsyncPoint) +2981

Sürüm Bilgisi: Microsoft .NET Framework Sürümü:2.0.50727.5485; ASP.NET Sürümü:2.0.50727.5483

Dongle Copy Dongle Kopyalama

1- elinizde bir dungel calısan program var bunu baska pcde calıstırmak istiyonuz öncelikle kullandıgınız programın hangi marka dongel kullanıyo ona bakmalısınız örnek sizinn dungelınız wibu box osaman sizwibu box sitesinden driverını indirmeniz gerekli ve sitede hangi dosyaları windovs altında kullanıyo bakın

2internetten emulotorunu indrin bu adreste her marka dongel emulotoru mevcut wibunun dongel emulotoru dataton_v4_t dur bunu indrin 

3 pcnizde kurulu programınızn dongelını kopyala maya baslıyabilirsiniz

4yukluceniz pcde varsayım elinizde setubu yok elinizde ozaman kurulu programa hedef bul diyim kurulu dizinim kopyalayın

5 lisansı kopyalayın 

6 windovsun altında programın ve dongelın kullandıgı dosyları kopyalayın bunlar windovs sistem dosyasında kayıtlıdır kullandıgınız programın dongel sitesinde kulladıgı dosya uzantıları mevcutur bunları windovsa aratırıp bulup kopyalayın

7 lpf dongel tool indirip usb devis viev diyerek dongel kimline bakın bu kodu bi kenera yazıp daha sonra karsılastracagız

8 open ın regedit dyerek kayıt defteri duzenleyicisine grinburda buldugu diziniver diyerek regedit olarak kaydedin baska pcde bu lazım olucak

9 emulotoru calıstırın devcon exeye tıklayıp dongelınızı emdrin unustal drever diyerek dongulunzı kaldrın ve dungelı cıkarın 

10 ınstal drever diyerek dreverı tekrar yukleyin burda sanal surucu olusacak

11-ıfp dongel toolu tekrar acın usb wiev dyerek dongelınız kopya dungel kimligi uyusuyormu bakın bi yanlışlık yapmasanız uyusur uyusmasa unustal drever tekrar bastan yapın

12-pcnizden aldıgınız kayıt grdisini clıştırn windovs tan aldıgınız dosyaları yukluceniz pcye aynı yolu izliyerek aynı yere kopyalayın bu doslar mect yazısına tumune ewet diyin

13 artık programı calıştırabilirsiniz exeye tıklayın

hayırlı olsun hata yapmassanız calıscaktır herkese saygı sevgiler bu dökuman egitim amaclıdır 

Dongle kopyalama dongle backup dongle emulator dongle kırmak

Safe-Net Aladdin DONGLE

Aladdin HASP

Aladdin HASP 3

Aladdin HASP 4

Aladdin HASP HL

Aladdin HASP SRM

Aladdin HARDLOCK

Aladdin's HardLock FAST EYE

MemoHASP

TimeHASP

NetHASP

HHL Basic

HHL Pro

HHL Max

HHL Net

HHL Time

Basic/Standard HASP

MacHASP

Safe-Net Rainbow DONGLE

Rainbow Sentinel Hardware Key SHK

Rainbow NetSentinel

Rainbow Sentinel C

Rainbow Sentinel Scout,

Rainbow Sentinel Scribe,

Rainbow Sentinel

Rainbow Sentinel Pro

Rainbow Sentinel SuperPro

Rainbow Sentinel UltraPro

Rainbow Sentinel CPlus

Safe-Net Rainbow Sentinel SuperPro

Safe-Net Rainbow Sentinel CPlus

Safe-Net Rainbow Sentinel UltraPro

Eutron DONGLE

Eutron SAFEKEY

Eutron SMARTKEY

Eutron GUARDANT

EUTRON SmartKey and SmartPico

SmartKey (SmartKey3) (Eutron InfoSecurity)

Matric DONGLE

MATRIX

Matrix (TechnoData Interware),

Wibu DONGLE

WIBU

WIBU-KEY

WIBU-BOX

SecuriKey CM-Stick

WIBU Systems

WIBU CodeMeter

Novex Guardant DONGLE

NOVEX GUARDANT Fidus/Stealth/Stealth2

Karışık DONGLE

DESkey (DK2) (DK3) (Data Encryption Systems)

Dinkey (1S, 2, Net) (Microcosm Ltd)

SparKey (SparKey, Spark Keypro, Net-SparKey) (Beijing Spark Technologies)

ROCKEY (ePass, ROCKEY4 Standard, ROCKEY4 Plus, NetROCKEY4, ROCKEY5, ROCKEY6)

Brain Key

Macrovision FLEXlm 

KEY-LOK II (MAI Digital Security)

SSI Activator [Removing AEGIS - Activator Envelope]

CRYPTO-BOX, CrypToken (MARX Software Security)

iButton (Touch Memory) (Dallas Semiconductor / Maxim Integrated Products)

iLok (PACE Anti-Piracy)

FLEX-ID (Globetrotter / MacroVision)

Microphar 

Sanal Dongle Hasp Kilidi

Programınız Bilgisayarda Kuruluyken Dongle Kiliti Bİlgisayara Takın..

Daha Sonra HASPHL2007 Adlı Dosyayı çalıştırın Driver Bölümünden İnstal Driver Deyin

Sonra Emulator Kısmından Start Service Butonuna Tıklayın

Daha Sonra Dumper Kısmına Gelin Refresh e Tıklayın Hasp/HLDongles Yazan Yerde Dongle Id Niz Görünecek Eğer Görünmez İse Programınızı Çalıştırın Program açılırken Refresh e Tıklamaya Devam Edin... Dongle Idniz Görünecektir...

Ardından Dump Butonuna Basın.. Bilgisayarınızın Hızına Göre 5-10 Dk Arasında Dongle Kilidinizin Kopyasını Bİlgisayara Kopyalayıp HASPHL2007 Programının Bulundugu Klasöre (.dmp Veya .BIN) Olarak Kaydedecektir... Daha Sonra HASPHL2007 Kapatın...

edgehasp Programını Çalıştırın Hasp Veya Hasp HL Bölümünden ( Bu Dongle Kilidinize Göre Değişir) Dump File Location Bölümünden BIN Veya Dmp Formatlı Dosyanızı Seçin Ardından Dng File Location Kısmından

Dng Dosyasını Kayıt Edeceğiniz Yeri Ve İsmini Belirleyin... Ardından Solve Butonuna Tıklayın...

Dng Dosyanız Muhtemelen Oluşturulmuştur... Dongle kiliti Bilgisayarınızdan Çıkartın... Bİlgisayarınızı Yeniden Başlatın... Bilgisayar Açıldıktan sonra HASPHL2007 Programını Çalıştırın Driver Kısmından İnstall a Tıklayın Ki Büyük İhtimal Driver Yüklü Olacaktır... Sonra Emulator Kısmından Start Service e Tıklayın...

Daha Daha Sonra Dongleskısmından Load Dump Butonuna Tıklayın Ve En Son oluşturdugunuz Dng Dosyasını Seçin.... Emulator Kısmına Gelin Programın İd si Ve Şifreler Görünecektir.... HASPHL2007 Kapatın Programınızı Çalıştırın...

Dongle Professional

Dinkey Pro/FD is a sophisticated system designed to protect your software from illegal copying and enforce the terms of your software's licence.

Use Dinkey Pro/FD to lock your software to a dongle so that each time you run your protected program, it will check for the presence of the dongle. If the right dongle is found, the program will be executed, otherwise it will not run. PDF files can now also be protected with these devices.

Dinkey Pro/FD can be used to protect both 32-bit and 64-bit software for Windows, Mac OS X and Linux on any x86 or x64 platform. PDF documents can also be protected for use on Windows.

Main Features

No need to install drivers.

Dongle hardware based on smart card technology that is proven to be very secure and is widely used in the security industry.

Communication between your software and the dongle uses very strong encryption techniques: a mixture of RSA encryption and strong 128-bit encryption. Using RSA encryption means that even if a hacker discovered the public key in our software then they could not work out the private key in the dongle. This means it is not possible to emulate the hardware dongle.

Many techniques to improve the security between your code and our code. This is lacking in many dongle systems but it is often the weakest part that hackers exploit. For example, you can encrypt all the parameters you pass to our API. This is not possible with any other dongle protection system.

Plus and Net model dongles contain an 8KB secure data area hidden to the end user and accessible only via your protected software using our API.

Plus and Net model dongles can be used to encrypt or decrypt data you pass to them. All encryption is executed in the dongle itself.

Strong anti-debug code, a hallmark of all our software protection systems.

A Shell wrapper that can protect and encrypt all Windows executables applications (including .NET assemblies) automatically, without having to modify any source code.

The Dongles

We offer two different types of dongles: Dinkey Pro and Dinkey FD. Each dongle type is available in three different models: Lite, Plus and Net.

The flexibility of the Dinkey Pro/FD allows you to protect software that will work with any and all combinations of type and model.

Dinkey Pro mini dongle

Dinkey Pro Mini Case

Dongle Types

Dinkey Pro standard dongle

Dinkey Pro Standard Case

Dinkey Pro is new range of driverless USB security keys (dongles) offering improved security and functionality over the original Dinkey series. Based on smart card technology, the Dinkey Pro is extremely secure, using powerful encryption algorithms and strong authentication techniques.

Dinkey FD is a new range that combines a very secure, driverless dongle and 8GB flash drive in one USB device. This enables you to distribute your software on a flash disk, which also acts as the dongle protecting your software.

Dinkey FD dongle

Dinkey FD

Dongle Models

Lite dongles allow you to protect your software simply and quickly without the need to program dongles.

Plus dongles not only allow you to protect your software, but also to enforce licence terms and store your own secure data. For example, one of the many things that you could do is to put an expiry date on one of your programs. You also have the facility to alter these protection parameters remotely. So, for example, at a later date you could change the expiry date on your program just by issuing a code over the telephone to your customer.

Net dongles have all the features of the Plus, and in addition allow you to use one dongle per network instead of one dongle per machine. In addition, you can control the number of network users using your protected software at any one time.

Bluetooth Smart Dongle

Smart Dongle integrates all Bluetooth Smart features. The USB dongle has a virtual COM port that enables seamless host application development using a simple application programming interface. The BLED112 can be used for Bluetooth Smart development. With two BLED112 dongles you can quickly prototype new Bluetooth Smart application profiles by utilizing the Profile Toolkit™ and also automate in module software functions with BGScript™.

Dongle Architech

 Digital Technology.

1.

a hardware device attached to a computer without which a particular software program will not run: used to prevent unauthorized use.

2.

Also called wireless adapter. a device that can be plugged into a USB port to enable wireless access from a computer to an external Wi-Fi device, as a mobile phone, or to the Internet, via high-speed broadband, or to enable wireless connectivity in a printer or other peripheral.

Origin of dongle Expand

Hayalistan

Çalışanlarınızla bir hayal ülkesini yönetin... Mutlu bireylerin yaşadığı refah düzeyi yüksek bir ülkede geçen yüksek enerjili ve eğlenceli bir iş oyunudur. Ülke farklı bölgelerden oluşmaktadır. Katılımcılar, farklı bölgeleri yöneten yerel yönetim ekipleridir.

İş oyununda amaç, Hayalistan’ın refah düzeyini artırmaktır. Bir diğer amaç da, her ekibin kendi bölgesindeki vatandaşların mutluluğunu en yüksek seviyeye ulaştırmaktır. Bu amaçları gerçekleştirmek için vatandaşları mutlu edecek iş yerleri, ulaşım imkanları, eğlence merkezleri gibi yapılar satın almak ve inşa etmek gerekir. Bu yapıların alınıp inşa edilebilmesi için farklı oranlarda para, işgücü ve doğal kaynağa gereksinim vardır. Bölgelerin bu üç gereksinimi uygun şekilde bir araya getirebilmeleri için birbirleriyle iletişim içinde olmaları ve müzakere etmeleri gerekir.

Karizma Ve Liderlik

Liderlik konusunda bir değerlendirme yapmak isteyen veya fikir beyan eden herkesin mutlaka kullandığı kavram "karizma" olmaktadır. Bir çok kişi bir liderin mutlaka karizmatik olması gerektiğine inanır. "Karizmatik liderlik"ten ilk söz eden, İsviçreli Max Weber, 1947 yılında, karizmatik liderlerin sıradan insanlardan farklı olarak, Tanrı vergisi ayrıcalıklı, üstün güç ve niteliklere sahip olduğunu söylemiştir. Kavramsal bir modele dayanmayan bu tanım, daha sonra birçok bilim adamı tarafından araştırılmıştır.

Conger ve Kanungo, karizma konusunda çalışmış ve bu konudaki hipotezleri bilimsel araştırmalara konu olmuştur. Karizmatik insanların davranışları sekiz boyutta incelenmiştir. En güçlüden en zayıfa, şöyle sıralanmıştır:

Alışılmamış davranışlar göstermek

Kişisel risk almak

Geleceğe dönük vizyon sahibi olmak

Kendilerini izleyenlerin ihtiyaçlarına duyarlılık

Köklü değişim için harekete geçmek

Şartları gerçekçi olarak değerlendirmek

Kendini güçlü bir şekilde ifade etmek

Statükoyu değiştirmek için mücadele etmek

Karizmanın Liderlikle İlişkisi

Liderlik kavramıyla anlamdaş olabilecek kavram, etki yaratmaktır. Liderin en temel özelliği çevresindekileri etkilemektir. İster iş hayatında olsun, ister politik alanda, bir liderin etki yaratabilmek için mutlaka karizma sahibi olması gerekmez. Sıradan görünümlü çok sayıda lider, önemli işler başarmıştır. Karizmatik özelliklere sahip bir kişinin, bulunduğu çevrede lider konuma gelmesi doğaldır. Diğer taraftan yukarıda sıralanan özelliklerden bazılarına sahip olan ve gerçekte liderlik özelliklerine sahip olmayan bir çok kişinin hak etmediği pozisyonlara geldiği herkesin malumudur. Bu noktada kavramsal bir ayırım yapmak gerekir. Statükoyu sürdüren liderler ve değişim yaratan liderler birbirinden farklıdır.

Beşinci Düzey Liderlik ve Karizma

2008 ve 2012 yıllarında New York'ta World Business Forum'da konuşma yapan ve "İyi'den Mükemmele Şirket"in (From Good to Great) yazarı olan Jim Collins, Fortune 500 listesine çeşitli zamanlarda girmiş 1435 şirket üzerinde yapılan araştırma sonucunda, sürdürülebilir başarının örneği olabilecek 11 şirket saptayabildiklerini anlatmıştı.

Jim Collins'e göre sürdürülebilir başarıyı sağlayan kurumların en önemli özelliği, "beşinci düzey liderlik" olarak isimlendirilen özelliklere sahip bir kişi tarafından yönetilmeleridir. Beşinci düzey liderlik kısaca, kişilik boyutunda derin bir alçakgönüllülük ve profesyonel boyutta da büyük bir tutku olarak tanımlanmaktadır.

Akla gelen ilk soru şudur: Beşinci düzey bir liderin alçakgönüllülüğü hayata nasıl yansır? Bu liderler başarıyı paylaşır ve birlikte çalıştıkları kişileri ön plana çıkarırlar. Başarılarının kaynağı sorulduğunda, dış koşulların kendilerini desteklediğini ve talihli olduklarını söylerler. İşler iyi gitmeyip ve beklenen sonuçlar alınmadığı zaman, sorumluluğu bütünüyle üstlenirler. İş başında sakin, soğukkanlı ve kararlı davranırlar. Birlikte çalıştıkları kişileri motive etmek için "karizmatik" görünmek yerine, önceden belirledikleri standartları pusula olarak kullanırlar. Çalışanlara benimsettikleri standartlar ve tutarlılık liderin sarsılmaz iradesini yansıtır. Bu standartların başında, vasatlığı kabul etmemek gelir. Bunun sonucunda, koşullar ne olursa olsun, koydukları yüksek hedeflerin gerçekleşmesinden başka bir sonuç kabul etmezler.

Bu liderlerin en önemli önceliklerinden biri de, yerlerine geçecek kişiyi çok iyi seçip yetiştirmeleridir. Böylece attıkları temellerin üzerinde gelecekte daha iyi sonuçlar almak mümkün olabilmektedir.

Karizmanın Aldatan Cazibesi

Jim Collins'in araştırmasında ortaya çıkan olgulardan biri de, gösterişli ancak sabun köpüğü gibi parlayıp sönen başarılara imza atan liderlerin şirketlerini uzun ömürlü ve mükemmel başarılara götüremedikleridir. Örneğin, Moments of Truth kitabının yazarı, SAS'ı iflastan kurtarıp birinci sınıf havayolu yapan Jan Carlzon, daha sonra genişlemeyi büyümek zannedip, şirketi gereksiz yatırımlara yönlendirerek tekrar iflas noktasına getirmiştir. Bu tür liderler kendi güçlerini artırmak için finansal açıdan rasyonel olmayan yatırım ve satın alma kararları alma eğiliminde olmaktadır.

Karizmatik liderlerin ilk fark edilen özelliği, kendilerini iyi ifade edebilmeleri ve çevrelerini etkileyebilmeleridir. İlgi odağı olmaktan hoşlanır, alışılmamış davranışlarla dikkat çekerler. Ancak görünüş yanıltıcı olabilir. Örneğin sosyopatların bir bölümü de bu alanlarda çok başarılıdır.

Gerek davranış ve akıl sağlığı problemlerini tanımlayan DSM IV'te (Diagnostic Statistical Manual For Mental Disorders) gerekse Glasgow Caledonian Üniversitesi'nde yapılan çalışmalarda, sosyopatların kişiliğinde şu özellikler saptanmıştır:

Bencillik

Kendine aşırı önem vermek

İnsanları kullanmak

Patolojik yalancılık ve kendi yalanlarına inanmak

Yaptıklarından sorumluluk duymamak

Gerçek dışı amaçlar

Psikolog Liza Marshall'ın suçlular ve mahkûmlar üzerinde yaptığı bir araştırmada yukarıdaki özelliklerin hemen hepsinin politikacıların ve karizmatik iş liderlerinin büyük çoğunluğunda da bulunduğu görülmüştür.

Anlam Duygusu Yaşatmak

Beşinci düzeye ulaşan lider, nispeten daha sık rastlanan dört liderlik düzeyinin becerilerine sahiptir ve bunların da ötesine geçer. Dördüncü düzeydeki bir lider, sahip olduğu vizyona ulaşmak için birlikte çalıştığı kişileri ikna eder, ilham verir, heyecan yaratır ve harekete geçirir. Ekip üyelerinin bu uğurda yorulmadan çaba göstermelerini sağlar. Ancak bu sonuçların devamını ve enerjinin sürekliliğini sağlayarak kurumunu kalıcı bir mükemmellik düzeyine çıkarmayı başaran, beşinci düzeydeki liderdir. Söz konusu lider, bunu alçakgönüllülüğü ve iradesiyle sağlar.

Jim Collins'e göre dördüncü düzeyden beşinci düzeye ulaşmak için, beşinci düzeyin tohumunu içinde barındırmak gerekir. Çünkü bu tohuma sahip olmayan kişilerin çok büyük egoları vardır. Bu aşırı gelişmiş ego, liderin kurumdan çok kendisine odaklanmasına yol açar. Ancak ölümcül bir kaza veya ciddi bir hastalık gibi hayatla hesaplaşmayı gerektiren bir yaşamsal kriz, bu tohumu filizlendirebilir.

Beşinci düzeydeki liderler, alışılmamış liderlik özellikleri sergiler: Çoğu zaman gösterişsiz, alçakgönüllü, kalabalıkların önüne çıkmaya can atmazlar. Öte yandan az rastlanır bir kararlılığa, korkusuzluğa ve demir gibi bir iradeye sahiptirler. Egolarının hiçbir koşulda tutkularının önüne geçmesine izin vermezler. Çünkü onların tutkuları kendileriyle değil, yönettikleri kurumun başarısıyla ilgilidir. Bu yönleri özellikle kriz zamanlarında ve köklü değişim kararları almaları gerektiğinde ortaya çıkar. Sarsılmaz bir profesyonellikle, kurumlarının geleceğini güvence altına almak için, kendilerinden sonra gelecek kişileri titizlikle seçer ve yetiştirirler. Bu düzeydeki liderleri geliştirmek için, işe alırken yaygın yaklaşımın dışına çıkmak ve öncelikle karakter ve kişilik değerlendirmesi yapmak ancak daha sonra stratejiye odaklanmak gerektiğini somut örneklerle kanıtlarlar.

İster iş hayatında olsun, ister politik alanda, bir liderin karizma sahibi olması gerekmez. Sıradan görünümlü birçok lider önemli işler başarmıştır. Jim Collins'in saptadığı beşinci düzey liderlik özellikleri de, ilk bakışta sıradan görünen, gürültücü olmayan, ancak çok güçlü bir azim ve başarı tutkusuna sahip kişilere işaret etmektedir. Türk kültüründeki "statü merakı" bu düzey liderliğin önünde bir engel teşkil etse de, bu tür liderler Türk iş hayatında varlığını belli etmektedir. Bu kişilere benim tanıma fırsatını bulduğum kişiler arasında Coca-Cola Orta Avrupa, Avrasya ve Ortadoğu Grubu Başkanı Cem Kozlu'yu, Eczacıbaşı Topluluğu CEO'su Erdal Karamercan'ı, Hedef Alliance Holding Yönetim Kurulu Başkanı Ethem Sancak'ı, Bilgi Üniversitesi'nin kurucusu Oğuz Özerdem'i, Kuveyt Türk Genel Müdürü Ufuk Uyan'ı, Mudo'nun Kurucusu Mustafa Taviloğlu'nu, TEB Genel Müdürü Varol Civil'i örnek verebilirim.

Sonuç

Bir İngiliz atasözü şöyle der: Zenginlik bağırır, servet fısıldar. Beşinci düzeydeki liderin davranışları zenginliği değil, serveti temsil eder. O, ortaya koyduğu değer sistemiyle kararlar için pusula oluşturur ve böylece kendisinden sonra atılacak adımlar için temel ilkeleri belirler. Diğerlerini "saat sahibi lider"e, beşinci düzey lideri ise "mimar lider"e benzetebiliriz: Saat sahibi lider, sahip olduğu saat sayesinde "hem doğruyu söyler, hem de işe yarar". Bu nedenle görevde kaldığı dönemde saygı ve hayranlık görür. Mimar lider ise "saat yapar ve kendinden sonra gelenlerin ona ihtiyaç duymadan işi yürütmesine imkân yaratır". Böylece sadece görevi süresince değil, daha sonra, hatta öldükten sonra da yol göstermeye, hatırlanmaya ve saygı duyulmaya devam eder.

Kaynaklar:

Collins, J., Level 5 Leadership, Harvard Business Review, Ocak 2001

Carlzon J., Moments of Truth, Ballinger Publ., 1987

Conger,J., Canungo, R.N.: Charismatic Leadership in Organisations. Sage, 1998